ตำนานดอยเต่า๑๕

ตำนานดอยเต่า๑๕

เล่าขานตำนานดอยเต่า ๑๕  บ้านหนองอี่ปุ้ม 

โดย ดร.วิทยา พัฒนเมธาดา

  “บทความตำนานดอยเต่าที่ผมรวบรวมขึ้นมาเพื่อต้องการให้คนรุ่นหลังได้รับทราบว่า บรรพบุรุษของคนดอยเต่าในอดีต เป็นผู้ที่มีน้ำใจงดงามยอมเสียสละพื้นที่อันอุดมสมบูรณ์เพื่อประโยชน์ของประเทศชาติ อพยพมาอยู่ในพื้นที่อันแห้งแล้งบนดอยสูง แต่! คนดอยเต่าก็ยินดีและภูมิใจแม้จะไม่ได้รับการดูแลเท่าที่ควรก็ตาม”

         สมัยก่อนสภาพเศรษฐกิจของเมืองดอยเต่า  ไม่แตกต่างไปจากเมืองล้านนาทั่วไป  มีการดำรงชีวิตด้วยการทำนา  ปลูกข้าว  หาปลา  เลี้ยงครั่ง   การทำนามีการลงแขกเหลือช่วยกัน( ประเพณีฮอมแฮง )  ในบางครั้งก็การจ้างงาน     เพื่อนบ้านไม่มีข้าวกินก็หยิบยืมกันได้ เมื่อปลูกข้าวได้ก็นำมาใช้คืน ไม่มีดอกเบี้ย  ในปี พ.ศ. 2500   ค่าจ้างแรงงานทั่วไปของคนดอยเต่า  ตกวันละ  5 บาท  ก๋วยเตี๋ยวชามละ 50 สตางค์   ข้าวสารราคาลิตรละ 2 บาท เงินที่ใช้ในสมัยนั้นจะใช้เงินใบละ 1 บาท , 5 บาท  และ 10  บาท

        สินค้าที่ขึ้นชื่อของเมืองดอยเต่าในสมัยนั้น คือ ข้าว   ครั่ง   หอม   กระเทียม  ปลาแห้ง   ถั่วลิสง และอ้อย  ใครที่เลี้ยงครั่งในสมัยนั้นจะเป็นผู้มีเงินร่ำรวย

บ้านหนองอี่ปุ้ม ( บ้านวังหม้อ)

บ้านหนองอี่ปุ้มหรือหนองนางปุ้ม  ต. บ้านแอ่น อ. ฮอด จ. เชียงใหม่  อยู่บริเวณบ้านวังลุงเก่า  การที่ได้ชื่อว่า  บ้านอี่ปุ้มนั้น  มีประวัติเล่าว่า  มีหญิงคนหนึ่งได้มาหาปลาในหนองน้ำใหญ่ซึ่งอยู่บริเวณหมู่บ้าน ขณะที่หาปลาได้ นางปุ้มได้เอาปลาที่หาได้คาบไว้ในปากโดยไม่ได้เอาใส่ในข้อง และหาปลาต่อไปในขณะจับปลาเพลินอยู่นั้นบังเอิญปลาที่คาบไว้ดิ้นทะลักเข้าไปในปาก ลงสู่ท้องนางปุ้มหายใจไม่ออก และขาดใจตายในที่สุด หนองน้ำนั้นจึงได้ชื่อว่าหนองนางปุ้ม และหมู่บ้านก็มีชื่อตามชื่อหนองน้ำว่า บ้านหนองอี่ปุ้ม (หนองนางปุ้ม)

ในปี พ.ศ. 2507 ทางราชการให้ประชาชนในบริเวณนั้นย้ายออกจากเขตน้ำท่วม  อันเนื่องมาจากการสร้างเขื่อนภูมิพลชาวบ้านจึงอพยพมาอยู่ที่ใหม่ คือบริเวณสุสานบ้างวังหม้อในปัจจุบัน  ต่อมาหน่วยงานกรมประชาสงเคราะห์ได้เข้ามาจัดสรรที่อยู่ให้เป็นแปลงๆ เพื่อให้ประชาชนเข้าอยู่อาศัย

ในปี พ.ศ. 2509 ชาวบ้านและพระอธิการคำปวน พรหมปุญโญ (พระครูปัญญาพรหมคุณ อดีตเจ้าคณะอำเภอดอยเต่า)  ได้ร่วมกันสร้างวัดขึ้นโดยมีกุฎิ 1 หลัง  วิหารชั่วคราว  1  หลังเพื่อใช้ทำพิธีกรรมทางศาสนา  และต่อมาบ้านหนองอี่ปุ้มได้เปลี่ยนชื่อใหม่เป็นบ้านวังหม้อ

ปัจจุบันบ้านวังหม้อ  ตั้งอยู่หมู่ที่ 1 ต.บ้านแอ่น  อ.ดอยเต่า  จ.เชียงใหม่  เดิมทีมีประชากรอยู่ประมาณ  60  กว่าหลังคาเรือน   ปัจจุบันมีจำนวนหลังคาเรือนอยู่จำนวน  233  หลังคาเรือน   ประชากรส่วนใหญ่มีอาชีพทางการเกษตร  เช่น ปลูกข้าว ปลูกถั่ว สวนผลไม้  เช่นลำไย  มะม่วง และมะนาว

ที่มาของชื่อวังหม้อมาจาก  การที่พ่อค้าได้ล่องเรือนำหม้อมาขายโดยผ่านเส้นทางนี้   มีครั้งหนึ่งเรือของพ่อค้าขายหม้อมาล่มตรงบริเวณนี้  ต่อมาจึงเรียกบริเวณนี้ว่า  “วังหม้อ”  จนถึงทุกวันนี้

(สัมภาษณ์พระครูปัญญาพรหมคุณ เจ้าคณะอำเภอดอยเต่า  จ.  เชียงใหม่ วันที่  28  กันยายน 2544 )